» June 2009

» March 2009

» December 2008

» August 2008

» May 2008

» April 2008

» March 2008

» February 2008

» January 2008

» November 2007

» September 2007

» July 2007

» June 2007

» May 2007

» April 2007

» March 2007

گزارشي از موسسات غيردولتي هندوستان

اين مطلب هفته گذشته در روزنامه اعتماد ملي چاپ شده است.
كشور هندوستان با گستردگي فراوان و جمعيتي بالغ بر يك ميليارد و 150 ميليون نفر همچون ساير كشورهاي پرجمعيت با مشكل تراكم انساني در شهرهاي بزرگ و معضل مهاجرت از روستا به شهر مواجه است. دولت هند عليرغم تمام تلاش‌هاي صورت‌گرفته در برقراري مطلوب حقوق بشر موفقيت چنداني كسب نكرده و متعاقبا براي نيل به اين هدف نيازمند همكاري با سازمان‌هاي غيردولتي است تا در اجراي پروژه‌هاي مختلف دولت را ياري كنند. آمار بالاي سازمان‌هاي غيردولتي فعال در هندوستان مبين ارتباط صميمانه بين دولت و چنين سازمان‌هايي است. گفته مي‌شود حدود 14 ميليون سازمان غيردولتي در هندوستان فعال است. اين موسسات ضمن كوچك نگه‌داشتن دولت، آن را در اجراي پروژه‌هاي مختلف ياري مي‌كنند. اين سازمان‌ها هرساله براي جلب كمك‌هاي انسان‌دوستانه از دولت يا سازمان‌هاي بين‌المللي، افرادي را براي بازديد از فعاليت‌هايشان به هند دعوت مي‌كنند تا ضمن تبادل تجربيات با به نمايش گذاردن ميزان فعاليت‌ها و نتايج به دست آمده به منابع مالي بيشتري دست پيدا كنند. در اين گزارش شرحي از فعاليت‌هاي چند سازمان غيردولتي فعال در زمينه حقوق بشر ارائه خواهد شد كه جمعي از روزنامه‌نگاران و فعالان اجتماعي ايران در آبان‌ماه امسال از آنها بازديد نمودند.
***
موسسه غيردولتي CSR
اولين بازديد به مدرسه‌اي اختصاص داشت كه «مركز تحقيقات اجتماعي Center for Social Research» با نام اختصاري CSR در محله‌ Nithari واقع در حومه شهر دهلي‌نو كه محل استقرار مهاجران غيرقانوني است، تاسيس كرده بود. اين محله از نظر بهداشتي در بدترين شرايط قرار داشت، زيرا دولت به مهاجران غيرقانوني هيچگونه خدماتي ارائه نمي‌كند، در نتيجه بيماري‌هاي عفوني و واگير در سطحي وسيع شايع شده و امكانات موسسات غيردولتي نيز پاسخگوي نياز اين عده نيست.
مدرسه Nithari با داشتن 3 كلاس و 70 دانش‌آموز توسط 3 معلم داوطلب اداره مي‌شد. كلاس‌ها از حداقل امكانات استاندارد برخوردار بودند و از ميز، صندلي، تهويه و ساير وسايل رفاهي نشاني نبود. مدير مدرسه مشكلات مالي را دليل كمبودها معرفي مي‌كند و به اين نكته اشاره مي‌كند كه با وجود اين همه مشكل ازجمله مسائل بهداشتي، فقر خانواده‌ها و... بخش عمده‌اي از منابع مالي صرف استخدام پزشك براي معاينه و مداواي بيماران مي‌شود و ديگر جايي براي ميز، صندلي و... نمي‌ماند. از ظواهر امر مشخص بود كه اين عده مهاجر در تعريف حداقلي از حقوق بشر نيز نمي‌گنجيدند!

موسسه غيردولتي پرياس Prayas
يكي ديگر از موسسات غيردولتي فعال در زمينه حقوق بشر موسسه «پرياس» بود كه مورد بازديد واقع شد. اين موسسه فعاليت‌هاي خود را بر امر آموزش متمركز كرده و با ارائه آموزش‌هاي مختلف به اقشار ضربه‌پذير جامعه، سعي دارد ضمن حمايت از افراد نيازمند خصوصا زنان و كودكان از آنها در برابر مشكلات دفاع كند. برخي از زنان هند هنوز با مشكلاتي ازجمله تامين جهيزيه به ميزان دلخواه همسر، درحال جنگند. هرچند دولت هند اخيرا قوانيني را در راستاي برقراري حقوق بشر به تصويب رسانده ولي جامعه مردسالار هند به راحتي پذيراي آن نيست و اين موضوع چالش بزرگي را در جامعه هند به‌وجود آورده است. آمار رو به رشد خودكشي و خودسوزي زنان هندي‌ كه قادر به تامين جهيزيه نبوده‌اند تاييدي بر اين موضوع است. «پرياس» ضمن ارائه مشورت‌هاي حقوقي به زنان و مردان و تامين هزينه وكيل، به زنان آموزش و ياري مي‌دهد. برگزاري دوره‌هاي آموزش حقوق خانواده و فني- حرفه‌اي از ديگر فعاليت‌هاي شاخص بشردوستانه اين موسسه است.
«پرياس» ضمن ارائه خدمات فوق، واحدي به نام «مركز بازپروري زنان و كودكان» را داراست. زنان و كودكاني كه به نوعي مورد اذيت و آزار قرار گرفته‌اند و يا حقوق اوليه و انساني آنها رعايت نشده به اين مركز منتقل و مورد بازپروري قرار مي‌گيرند. اين مركز كه در دو بخش زنان و مردان فعاليت مي‌كند، با استفاده از اساتيد دانشگاه، پزشكان، روانشناسان و مشاوران حقوقي سعي دارد لطمات روحي واردشده به اين افراد را برطرف نموده و آنها را براي بازگشت به جامعه آماده نمايد. در هندوستان كودكان نيز مثل زنان عليرغم وجود قوانين بشردوستانه در سطحي وسيع مورد سوءاستفاده قرار مي‌گيرند. بسياري از آنها به زور در باندهاي قاچاق، تكدي‌گري، سرقت و... به كار گرفته مي‌شوند و مورد آزار جسمي و روحي واقع مي‌گردند.
اين موسسه غيردولتي عمده فعاليت خود را در ايالاتي متمركز كرده كه درصد زنان و كودكان فراري يا مورد سوءاستفاده قرارگرفته بالاتر است. در اين ايالات كه بر اساس آمار منتشرشده از سوي مقامات دولتي شامل 6 ايالت مي‌باشد، مركزي از سوي «پرياس» تاسيس شده تا افراد نيازمند به آن مراجعه و از امكانات محدود آن بهره‌مند گردند. «تلفن اختصاصي كودك»، در تمام طول شبانه‌روز براي امدادرساني به اين دسته از كودكان داير است.

؟؟؟؟؟؟؟؟؟
بازديد ديگر مربوط بود به موسسه غيردولتي؟؟؟؟؟ كه در خصوص قاچاق زنان در هندوستان فعاليت مي‌كرد. مدير اين موسسه با تعصبي خاص بر نقش سازنده موسسات غيردولتي در برقراري حقوق بشر در جامعه اصرار مي‌ورزيد و اين موسسات را مدافع حقوق بشر معرفي مي‌نمود. وي ضمن تشريح ساختار موسسه و استواري آن بر اساس ساختار يك نهاد داوطلبانه با ارائه كتابي چندصد صفحه‌اي و مورد تاييد دولت، چشم‌اندازي دقيق از وضعيت قاچاق زنان در هند ارائه نمود.
در اين گزارش كه توسط «كميسيون ملي حقوق زنان» هندوستان تهيه شده به خوبي به دلايل، روش‌ها، آمار و مراكز قاچاق زنان و كودكان پرداخته شده است. مدير موسسه اصلي‌ترين دلايل عدم موفقيت دولت در برقراري حقوق بشر در جامعه هند را فقر و فرهنگ مردسالار معرفي نمود. وي معتقد بود به‌كارگيري زنان و كودكان در منزل تنها بهانه‌اي براي سوء‌استفاده از آنها است و اين يكي از بزرگترين ظواهر نقض حقوق بشر در هند مي‌باشد. در صورت مقاومت اين عده، به راحتي توسط باندهاي قاچاق به مراكز فساد منتقل مي‌شوند و يا براي استفاده از اندام‌هاي داخلي به قتل مي‌رسند. وي وضعيت قاچاق زنان و كودكان در آسيا را نگران‌كننده مي‌دانست و معتقد بود براي رفع اين معضل نياز به روابط نزديك‌تر دولت‌ها و سازمان‌هاي غيردولتي منطقه‌اي است.

كارگاه‌هاي آموزشي
در طول بازديد از موسسات غيردولتي، كارگاه‌هاي آموزشي جانبي‌اي نيز از سوي CSR درنظر گرفته شده بود كه حضور در آنها جنبه داوطلبانه داشت. در يكي از اين كارگاه‌ها كه به معرفي خصوصيات فردي يك مدير يا رهبر يك گروه اختصاص داشت، مربي از حاضران در جلسه كه 12 نفر زن و مرد بودند خواست نام يك مدير يا يك رهبر گروه را كه از نظرشان براي جوامع‌شان مفيد بوده‌اند، عنوان كنند. نتيجه اين بود: بين 12 نام عنوان‌شده، اثري از نام زنان نبود! و مربي اين را نشاني از باور مردسالارانه در سطح جهاني معرفي كرد و به حاضران در جلسه توصيه كرد كه از جامعه مردسالار پرهيز كنند!

نتيجه
طي چندين روز بازديد از موسسات غيردولتي، مراكز گردشگري، مراكز فرهنگي هندوستان و... و گفت‌وگو با مسوولان آنها، حاضران در اين دوره به اين باور رسيدند كه جمعيت بسيار زياد و رشد روزافزون آن مي‌تواند اصلي‌ترين عامل عدم موفقيت دولت در برقراري حقوق بشر باشد. درحالي كه بيكاري، فقر، تكدي‌گري و عدم بهداشت در جاي‌جاي دهلي‌نو و حومه و تقريبا در تمامي اماكن عمومي به‌وضوح مشاهده مي‌شود در كمال تعجب دولت نه‌تنها هيچگونه سياست بازدارنده‌اي درخصوص رشد جمعيت ندارد بلكه در حين بازديد از موسسات غيردولتي فعال اجتماعي نيز نشاني از اقدام براي آموزش آن به جامعه يا تشويق دولت به اجراي طرح كنترل جمعيت مشاهده نشد! گويا مشكل جمعيت چنان گريبان كشورهايي چون هند، پاكستان، بنگلادش و... را گرفته كه ديگر اميدي به برقراري حقوق بشر در اين كشورها نمانده ولي اين موضوع مي‌تواند تجربه‌اي سازنده براي كشورهايي باشد كه اعتقادي به اجراي طرح كنترل جمعيت ندارند. مي‌توان به‌راحتي تصويري از هندوستان كنوني را براي چندين سال آينده چنين كشورهايي تصور نمود.
اين بازديدها ضمن افزايش اطلاعات فردي افراد حاضر در دوره درخصوص ساختار سازمان‌هاي غيردولتي، مشخصات آن را براساس يك الگوي استاندارد مبتني بر راي‌گيري مستقيم از افراد داوطلب تعريف مي‌كند. افراد حاضر مي‌توانند تجربيات خود را براي بهبود سطح خدمات خود به جامعه به‌كار برند و با شناخت كافي از مفهوم واقعي يك سازمان غيردولتي در راستاي برقراري يك جامعه مدني باتوجه به فرهنگ و قوانين موجود بكوشند.